มนุษย์กับสัตว์ ประวัติศาสตร์ของการกดขี่ | Marx กับคำถามที่ฝ่ายซ้ายไม่ได้ละเลย

ถ้าประวัติศาสตร์คือการกดขี่ของผู้แข็งแรงกว่า
สัตว์อาจเป็นผู้ถูกกดขี่ที่ไม่เคยได้พูด

เวลาพูดถึง คาร์ล มาร์กซ์ (Karl Marx) และ ฟรีดริช เองเกลส์ (Friedrich Engels) คนส่วนใหญ่นึกถึงชนชั้นแรงงาน ทุนนิยม และการปฏิวัติ แต่ในหนังสือ 'มาร์กซ์ในมุมใหม่' ชี้ว่าแนวคิดของพวกเขาไปไกลถึงข้อถกเถียงเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ด้วย

เรามักได้ยินแต่ข้อเสนอให้กินมังสวิรัติหรือเลิกใช้สินค้าที่ทำจากสัตว์ ซึ่งเป็นแนวทางของสำนักเสรีนิยม แต่นักคิดสังคมนิยมตั้งคำถามที่ลึกกว่านั้น การเลือกบริโภคของแต่ละคนพอหรือไม่ ในเมื่อระบบที่ทำให้สัตว์กลายเป็นสินค้ายังอยู่ครบ
..,
หากประวัติศาสตร์จากอดีตจนถึงปัจจุบันล้วนเป็นประวัติศาสตร์ของการกดขี่ขูดรีดของผู้กดขี่กับผู้ถูกกดขี่ ดังที่นักปรัชญาชื่อก้องอย่างมาร์กซ์และเองเกลส์ว่าไว้ ประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ก็คงเป็นประวัติศาสตร์ที่มนุษย์เป็นผู้กดขี่และสัตว์เป็นผู้ถูกกดขี่อย่างไม่ต้องสงสัย

ในมุมมองของนักคิดสังคมนิยม แนวคิดเรื่องสิทธิสัตว์และการปลดปล่อยสัตว์ของสำนักเสรีนิยมมีปัญหาในตัวมันเองอยู่ 3 ประเด็น

ประเด็นแรกคือ การที่สำนักเสรีนิยมหมกมุ่นกับแนวคิดเรื่องสิทธิและกฎหมายมากจนเกินไป กล่าวคือ นักคิดสำนักสังคมนิยมวิพากษ์แนวคิดเรื่องสิทธิซึ่งเป็นแนวคิดที่ทรงอิทธิพลอย่างมากของสำนักเสรีนิยมว่า สิทธิคือสิ่งที่ต้องได้รับการรับรองตามกฎหมาย และผู้ที่ออกกฎหมายก็มักเป็นชนชั้นปกครองในรัฐที่เอื้อผลประโยชน์แก่ชนชั้นนายทุน

ดังนั้น ตราบใดที่ชนชั้นนายทุนยังมีอิทธิพลทางเศรษฐกิจ การเมือง และวัฒนธรรมในรัฐ การออกกฎหมายคุ้มครองสิทธิสัตว์ก็มีแนวโน้มที่จะเป็นการประนีประนอมกับนายทุนเจ้าของอุตสาหกรรมเนื้อสัตว์ ปศุสัตว์ กสิกรรม เวชภัณฑ์ และการท่องเที่ยว ซึ่งล้วนแต่เป็นอุตสาหกรรมยักษ์ใหญ่ที่แสวงหากำไรจากการใช้ประโยชน์จากสัตว์ ในแง่นี้ สำนักสังคมนิยมมองว่า การเรียกร้องสิทธิสัตว์ไม่ได้นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ที่กดขี่ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ในสังคมทุนนิยมอย่างแท้จริง

ประเด็นที่สองคือ การที่สำนักเสรีนิยมหมกมุ่นมากจนเกินไปกับวิถีการใช้ชีวิตส่วนบุคคล (lifestyle) ในฐานะที่มันเป็นทางออกให้กับปัญหาการกดขี่ขูดรีดสัตว์ ในมุมมองของนักคิดสังคมนิยม การรณรงค์ของนักคิดเสรีนิยมที่ให้คนในสังคมหันมาทานอาหารมังสวิรัติ ใช้วิถีชีวิตแบบพออยู่พอกินเพื่อลดการเบียดเบียนชีวิตสัตว์ ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีส่วนผสมของสัตว์ และคว่ำบาตรไม่ใช้สินค้าและบริการที่ใช้ประโยชน์จากเนื้อสัตว์ ขนสัตว์ และแรงงานสัตว์ทุกประเภท ทั้งหมดทั้งมวลนี้ล้วนเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ เน้นลัทธิปัจเจกชนนิยม เป็นทางเลือกของคนชนชั้นกลางกระฎุมพีที่มีอันจะกิน และส่งเสริมให้คนมีความรู้สึกดีในการบริโภคสินค้าที่ตนเองพอใจ ในขณะที่การกดขี่ขูดรีดสัตว์ในลักษณะที่เป็นโครงสร้างสังคมที่ใหญ่ไปกว่าปัจเจกชนและค้ำจุนระบบทุนนิยมในปัจจุบันกลับไม่ได้ถูกท้าทายแต่อย่างใด

ประเด็นสุดท้ายคือ การที่สำนักเสรีนิยมมุ่งหวังให้เกิดการปฏิรูปมากกว่าปฏิวัติ ในมุมมองของนักคิดสำนักสังคมนิยม สิ่งที่สำนักเสรีนิยมมักละเลยก็คือ ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ที่เต็มไปด้วยความรุนแรง กดขี่ และทารุณในสังคมยุคปัจจุบัน การปฏิบัติต่อสัตว์ราวกับว่าสัตว์เป็นเพียงทรัพย์สินส่วนบุคคลหรืออุปกรณ์ทางการผลิตที่ไม่มีชีวิตจิตใจ การผลิตและบริโภคเนื้อสัตว์และสินค้าที่มีส่วนผสมของสัตว์อย่างเป็นบ้าเป็นหลัง และความแปลกแยกระหว่างมนุษย์กับสัตว์ ระหว่างสัตว์ด้วยกันเอง และระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ทั้งหมดทั้งมวลนี้ล้วนเป็นผลพวงมาจากระบบทุนนิยมในปัจจุบันที่มีความเข้มข้น ก้าวหน้า พัฒนา และเติบโตอยู่ตลอดเวลา

ด้วยข้อจำกัดของสำนักเสรีนิยมที่ว่ามา สำนักสังคมนิยมจึงเสนอตัวขึ้นมาเป็นทางเลือกให้กับทฤษฎีการเมืองว่าด้วยการปลดปล่อยสัตว์ จุดแข็งและคุณูปการสำคัญของสำนักสังคมนิยมก็คือ การพิจารณาปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์แบบเป็นองค์รวม แทนที่จะเป็นการมองแบบปัจเจกชนนิยม การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุแทนที่จะแก้ที่ปลายเหตุ การเรียกร้องให้มีการปฏิวัติโครงสร้างเศรษฐกิจการเมืองทั้งหมดแทนที่จะปฏิรูปโครงสร้างเดิม และการท้าทายรัฐ บรรษัท และชนชั้นผู้ปกครองที่ค้ำจุนระบบทุนนิยม
..,
แต่สำนักสังคมนิยมก็ไม่ได้อยู่เหนือคำวิจารณ์ บทที่ 4 ในเล่ม 'มาร์กซ์ในมุมใหม่' ชั่งน้ำหนักทั้งสามสำนัก คือเสรีนิยม สังคมนิยม และสตรีนิยม ชวนสำรวจทั้งจุดแข็งและจุดอ่อน และตั้งคำถามว่า ถ้าระบบทุนนิยมล่มสลาย สัตว์จะได้รับการปลดปล่อยจริงหรือไม่ 

เหมาะกับคนที่สนใจเรื่องสิทธิสัตว์ อาหาร และคำถามทางจริยธรรมในชีวิตประจำวัน

เหมาะกับคนที่สนใจเรื่องสิทธิสัตว์ อาหาร และคำถามทางจริยธรรมในชีวิตประจำวัน

มาร์กซ์อาจไม่ได้ทำให้เราเลิกกินเนื้อ แต่จะทำให้เรามองจานข้าวตรงหน้าไม่เหมือนเดิม!
..,
บางส่วนจากหนังสือ
มาร์กซ์ในมุมใหม่: บทสํารวจทฤษฎีมาร์กซิสต์ในมิติที่ถูกมองข้าม

โดย ปวงชน อุนจะนํา



ความหนา : 496 หน้า
ราคาปก 550 บาท
ขนาด (นิ้ว) : 6.5 x 9.5
ISBN 978-616-562-089-5