Last updated: 19 พ.ย. 2569 | 39 จำนวนผู้เข้าชม |
เมื่อพูดถึง ฌอง-ฌาคส์ รุสโซ (Jean-Jacques Rousseau) หลายคนนึกถึงเสรีภาพและเจตจำนงทั่วไป แต่อีกแง่มุมหนึ่งที่น่าสนใจคือ เขาเคยเชื่อมโยง 'ภูมิอากาศ' เข้ากับ 'การปกครอง'
..,
รุสโซให้ความสำคัญกับรูปแบบของการปกครองที่สัมพันธ์กับเรื่องของ 'สภาวะภูมิอากาศและสภาพแวดล้อมทางกายภาพ' เอาไว้อย่างน้อยสองช่วง คือใน The Social Contract เล่มสองบทที่สิบ เป็นบทที่มีความต่อเนื่องจากบทที่แปดและเก้า มีเนื้อหาว่าด้วยประชาชน (the people)
ในบทที่สิบรุสโซกล่าวถึงสิ่งที่เรียกว่า องคาพยพทางการเมือง (body politic) เกิดขึ้นมาจากองค์ประกอบของดินแดน (territory) กับจำนวนประชาชน (the number of its people) โดยรุสโซอธิบายถึงความเชื่อมโยงระหว่างสองสิ่งดังกล่าวได้ดำเนินอยู่ในลักษณะที่ว่า
มนุษย์สร้างรัฐ ขณะที่ผืนแผ่นดินได้หล่อเลี้ยงมนุษย์ การเกิดสมดุล (รัฐที่ดี) ย่อมมาจากการมีที่ดินเพียงพอสำหรับใช้เลี้ยงดูผู้อยู่อาศัย หากมีจำนวนผู้อยู่อาศัยมากก็ต้องมีผืนดินเพียงพอสำหรับการเลี้ยงดู
ขณะเดียวกันก็ต้องระมัดระวังการครอบครองดินแดนที่มากจนเกินไปจะกลายเป็นภาระที่ต้องดูแลในเรื่องของการเพาะปลูกที่อาจไม่ได้ผลผลิตตามที่ต้องการ หรือเกิดผลผลิตที่ผลิตออกมาปริมาณมากเกินความต้องการ รวมไปถึงจะเกิดปัญหาในเรื่องของการดูแลความสงบเรียบร้อย การป้องกันการรุกรานจากดินแดนอื่น ส่วนดินแดนที่มีขนาดเล็กจะทำให้เกิดความเสียเปรียบเนื่องมาจากการที่ต้องพึ่งพาสินค้าจากชาติเพื่อนบ้าน อีกทั้งยังจะต้องระมัดระวังตัวจากการถูกรุกราน
ต่อมาใน The Social Contract ในเล่มสามบทที่แปด เป็นบทที่ได้รับอิทธิพลความคิดมาจากมงแตสกีเยอในเรื่องของผู้คนกับลักษณะของภูมิอากาศ มีใจความสำคัญกล่าวถึงรูปแบบการปกครองที่แตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ
รุสโซยังเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างสภาพภูมิอากาศภูมิศาสตร์เข้ากับลักษณะนิสัยของผู้คนที่อยู่อาศัย ไปจนถึงระบอบการปกครองไว้ว่า
พื้นที่ใดที่มีความอดอยากและแห้งแล้ง สร้างผลผลิตจากแรงงานไม่ได้และเพาะปลูกไม่ได้ จำเป็นต้องถูกปล่อยทิ้งร้าง หรือไม่เช่นนั้นให้มีการครอบครองอยู่อาศัยโดยคนป่าเถื่อน (savages) สถานที่ซึ่งให้มนุษย์เพียงแค่ปัจจัยพื้นฐานในการมีชีวิตรอด ควรให้เป็นที่อยู่ ที่ปกครองของอนารยชน (barbarous) เนื่องจากไม่สามารถก่อกำเนิดหรือพัฒนาความเป็นสังคมการเมือง
ส่วนสถานที่ซึ่งให้ผลผลิตมากจนเกินกว่าแรงงานที่ทุ่มลงไปมีความเหมาะสมกับเสรีชน (free peoples) และในพื้นที่ซึ่งแผ่นดินมีความอุดมสมบูรณ์อย่างมาก ในลักษณะที่ลงแรงเพียงเล็กน้อยก็ได้รับผลิตผลกลับมามากมาย เหมาะสำหรับรูปแบบการปกครองที่มีผู้นำเป็นกษัตริย์ ด้วยเหตุผลที่ว่าความหรูหราฟุ่มเฟือยของเจ้าผู้ปกครองจะได้มาจากผลผลิตส่วนเกินของเหล่าไพร่ฟ้า
ทางด้านของภูมิอากาศระบอบเผด็จการนั้นเหมาะสำหรับประเทศที่ตั้งอยู่ในเขตร้อน การปกครองของอนารยชนเหมาะสำหรับประเทศที่มีภูมิอากาศหนาวเย็น และระบอบประชาธิปไตยที่ดี (good polity) เหมาะสำหรับพื้นที่ในเขตอบอุ่น
..,
บางส่วนจาก บทที่ 16
[มงแตสกีเยอ: สังคมวิทยาการเมือง]
ในหนังสือ️ ความคิดทางการเมืองและสังคม
จากมหาวิหารเดลฟี ถึงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เอาชวิตซ์
โดย พิศาล มุกดารัศมี
ในเล่มยังมีความคิดอื่นๆ ที่น่าสนใจอีกเพียบ
ครบจบในเล่มเดียว เพราะไล่เรียงความคิดทางการเมือง ตั้งแต่ยุคคลาสสิค (กรีกโบราณและโรมันโบราณ) ยุคกลาง ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาการ ยุคปฏิรูปศาสนา ยุคแสงสว่างทางปัญญา ยุคโรแมนติค จนถึงศตวรรษที่ 20 ปิดท้ายด้วยบทส่งท้ายว่าด้วยอดีต ปัจจุบัน และความเป็นไปของความคิดทางการเมือง
ความคิดว่าด้วยผู้ปกครอง การดำรงอยู่ของรัฐและสถานะของผู้ใต้ปกครองภายใต้ระบอบการปกครองที่ต่างกัน ถูกส่งต่อข้ามยุคสมัย — มนุษย์สร้างรัฐขึ้นมาเพื่อให้อยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข แต่รัฐกลับหันมาพันธนาการและทำร้ายตัวผู้สร้างเอง
สองพันกว่าปีผ่านไป คำถามของนักปรัชญายังคงรอให้เราขบคิดต่อ ว่ามนุษย์จะอยู่ร่วมกับอำนาจที่ตนสร้างอย่างไร โดยยังรักษาเสรีภาพของตนไว้ได้
ความหนา : 576 หน้า
ราคาปก 650 บาท
ขนาด (นิ้ว) : 6.5 x 9.5
ISBN 978-616-562-090-1
18 พ.ย. 2569
17 พ.ย. 2569