รุสโซ (Rousseau) ว่าด้วยภูมิอากาศกับการปกครอง

Last updated: 19 พ.ย. 2569  |  36 จำนวนผู้เข้าชม  | 

รุสโซ (Rousseau) ว่าด้วยภูมิอากาศกับการปกครอง

เมื่อพูดถึง ฌอง-ฌาคส์ รุสโซ (Jean-Jacques Rousseau) หลายคนนึกถึงเสรีภาพและเจตจำนงทั่วไป แต่อีกแง่มุมหนึ่งที่น่าสนใจคือ เขาเคยเชื่อมโยง 'ภูมิอากาศ' เข้ากับ 'การปกครอง'
..,
รุสโซให้ความสำคัญกับรูปแบบของการปกครองที่สัมพันธ์กับเรื่องของ 'สภาวะภูมิอากาศและสภาพแวดล้อมทางกายภาพ' เอาไว้อย่างน้อยสองช่วง คือใน The Social Contract เล่มสองบทที่สิบ เป็นบทที่มีความต่อเนื่องจากบทที่แปดและเก้า มีเนื้อหาว่าด้วยประชาชน (the people)


ในบทที่สิบรุสโซกล่าวถึงสิ่งที่เรียกว่า องคาพยพทางการเมือง (body politic) เกิดขึ้นมาจากองค์ประกอบของดินแดน (territory) กับจำนวนประชาชน (the number of its people) โดยรุสโซอธิบายถึงความเชื่อมโยงระหว่างสองสิ่งดังกล่าวได้ดำเนินอยู่ในลักษณะที่ว่า

มนุษย์สร้างรัฐ ขณะที่ผืนแผ่นดินได้หล่อเลี้ยงมนุษย์ การเกิดสมดุล (รัฐที่ดี) ย่อมมาจากการมีที่ดินเพียงพอสำหรับใช้เลี้ยงดูผู้อยู่อาศัย หากมีจำนวนผู้อยู่อาศัยมากก็ต้องมีผืนดินเพียงพอสำหรับการเลี้ยงดู


ขณะเดียวกันก็ต้องระมัดระวังการครอบครองดินแดนที่มากจนเกินไปจะกลายเป็นภาระที่ต้องดูแลในเรื่องของการเพาะปลูกที่อาจไม่ได้ผลผลิตตามที่ต้องการ หรือเกิดผลผลิตที่ผลิตออกมาปริมาณมากเกินความต้องการ รวมไปถึงจะเกิดปัญหาในเรื่องของการดูแลความสงบเรียบร้อย การป้องกันการรุกรานจากดินแดนอื่น ส่วนดินแดนที่มีขนาดเล็กจะทำให้เกิดความเสียเปรียบเนื่องมาจากการที่ต้องพึ่งพาสินค้าจากชาติเพื่อนบ้าน อีกทั้งยังจะต้องระมัดระวังตัวจากการถูกรุกราน

ต่อมาใน The Social Contract ในเล่มสามบทที่แปด เป็นบทที่ได้รับอิทธิพลความคิดมาจากมงแตสกีเยอในเรื่องของผู้คนกับลักษณะของภูมิอากาศ มีใจความสำคัญกล่าวถึงรูปแบบการปกครองที่แตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ

  1.  ระบอบราชาธิปไตยเหมาะสมกับประเทศที่มั่งคั่งร่ำรวย

  2.  ส่วนระบอบอภิชนาธิปไตยเหมาะสมกับประเทศที่ร่ำรวยพอประมาณ

  3.  และระบอบประชาธิปไตยเหมาะสมกับประเทศขนาดเล็กและความเป็นอยู่ที่ยากจน


รุสโซยังเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างสภาพภูมิอากาศภูมิศาสตร์เข้ากับลักษณะนิสัยของผู้คนที่อยู่อาศัย ไปจนถึงระบอบการปกครองไว้ว่า

พื้นที่ใดที่มีความอดอยากและแห้งแล้ง สร้างผลผลิตจากแรงงานไม่ได้และเพาะปลูกไม่ได้ จำเป็นต้องถูกปล่อยทิ้งร้าง หรือไม่เช่นนั้นให้มีการครอบครองอยู่อาศัยโดยคนป่าเถื่อน (savages) สถานที่ซึ่งให้มนุษย์เพียงแค่ปัจจัยพื้นฐานในการมีชีวิตรอด ควรให้เป็นที่อยู่ ที่ปกครองของอนารยชน (barbarous) เนื่องจากไม่สามารถก่อกำเนิดหรือพัฒนาความเป็นสังคมการเมือง

ส่วนสถานที่ซึ่งให้ผลผลิตมากจนเกินกว่าแรงงานที่ทุ่มลงไปมีความเหมาะสมกับเสรีชน (free peoples) และในพื้นที่ซึ่งแผ่นดินมีความอุดมสมบูรณ์อย่างมาก ในลักษณะที่ลงแรงเพียงเล็กน้อยก็ได้รับผลิตผลกลับมามากมาย เหมาะสำหรับรูปแบบการปกครองที่มีผู้นำเป็นกษัตริย์ ด้วยเหตุผลที่ว่าความหรูหราฟุ่มเฟือยของเจ้าผู้ปกครองจะได้มาจากผลผลิตส่วนเกินของเหล่าไพร่ฟ้า

ทางด้านของภูมิอากาศระบอบเผด็จการนั้นเหมาะสำหรับประเทศที่ตั้งอยู่ในเขตร้อน การปกครองของอนารยชนเหมาะสำหรับประเทศที่มีภูมิอากาศหนาวเย็น และระบอบประชาธิปไตยที่ดี  (good  polity) เหมาะสำหรับพื้นที่ในเขตอบอุ่น


..,
บางส่วนจาก บทที่ 16
[มงแตสกีเยอ: สังคมวิทยาการเมือง]

ในหนังสือ️ ความคิดทางการเมืองและสังคม
จากมหาวิหารเดลฟี ถึงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เอาชวิตซ์

โดย พิศาล มุกดารัศมี



ในเล่มยังมีความคิดอื่นๆ ที่น่าสนใจอีกเพียบ

ครบจบในเล่มเดียว เพราะไล่เรียงความคิดทางการเมือง ตั้งแต่ยุคคลาสสิค (กรีกโบราณและโรมันโบราณ) ยุคกลาง ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาการ ยุคปฏิรูปศาสนา ยุคแสงสว่างทางปัญญา ยุคโรแมนติค จนถึงศตวรรษที่ 20 ปิดท้ายด้วยบทส่งท้ายว่าด้วยอดีต ปัจจุบัน และความเป็นไปของความคิดทางการเมือง

ความคิดว่าด้วยผู้ปกครอง การดำรงอยู่ของรัฐและสถานะของผู้ใต้ปกครองภายใต้ระบอบการปกครองที่ต่างกัน ถูกส่งต่อข้ามยุคสมัย — มนุษย์สร้างรัฐขึ้นมาเพื่อให้อยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข แต่รัฐกลับหันมาพันธนาการและทำร้ายตัวผู้สร้างเอง

สองพันกว่าปีผ่านไป คำถามของนักปรัชญายังคงรอให้เราขบคิดต่อ ว่ามนุษย์จะอยู่ร่วมกับอำนาจที่ตนสร้างอย่างไร โดยยังรักษาเสรีภาพของตนไว้ได้

ความหนา : 576 หน้า
ราคาปก 650 บาท
ขนาด (นิ้ว) : 6.5 x 9.5
ISBN 978-616-562-090-1

Powered by MakeWebEasy.com
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้